Λοιμώδης Μονοπυρήνωση (Ιός Epstein-Barr – EBV)
Η λοιμώδης μονοπυρήνωση είναι μια συχνή λοίμωξη που προκαλείται κυρίως από τον ιό Epstein-Barr (EBV) και προσβάλλει τον λεμφικό ιστό του οργανισμού, ιδιαίτερα τις αμυγδαλές και τους λεμφαδένες του τραχήλου. Πρόκειται για μια νόσο που εμφανίζεται κυρίως σε παιδιά μεγαλύτερης ηλικίας, εφήβους και νεαρούς ενήλικες.
Τρόπος μετάδοσης
Ο ιός μεταδίδεται κυρίως μέσω της άμεσης επαφής με στοματικές εκκρίσεις (σάλιο), για αυτό και είναι γνωστός και ως “νόσος του φιλιού” (Kiss virus). Μπορεί επίσης να μεταδοθεί μέσω κοινής χρήσης ποτηριών, μαχαιροπίρουνων ή άλλων αντικειμένων.
Σημαντικό είναι ότι ο ιός μπορεί να παραμένει στο σάλιο για πολλούς μήνες μετά την ανάρρωση, ακόμη και όταν τα συμπτώματα έχουν υποχωρήσει πλήρως.
Συμπτώματα
Η κλινική εικόνα μπορεί να μοιάζει αρχικά με έντονη αμυγδαλίτιδα. Τα συχνότερα συμπτώματα περιλαμβάνουν:
- Έντονο πονόλαιμο
- Πολύ υψηλό πυρετό που μπορεί να διαρκέσει αρκετές ημερες
- Έντονη κόπωση και κακουχία
- Ανορεξία
- Διόγκωση λεμφαδένων (τραχηλικών, οπισθοωτιαίων, μασχαλιαίων και βουβωνικών)
- Διόγκωση αμυγδαλών με λευκωπές πλάκες
- Ηπατομεγαλία και σπληνομεγαλία (διόγκωση ήπατος και σπλήνα)
Σε αρκετές περιπτώσεις, η κόπωση μπορεί να επιμένει για εβδομάδες μετά την υποχώρηση των υπόλοιπων συμπτωμάτων.
Διάγνωση
Η διάγνωση γίνεται με αιματολογικές εξετάσεις, οι οποίες περιλαμβάνουν:
- Γενική αίματος (χαρακτηριστική αύξηση λεμφοκυττάρων)
- Μονοτεστ (Monospot)
- Ειδικά αντισώματα έναντι του EBV
Η σωστή διάγνωση είναι ιδιαίτερα σημαντική γιατί:
- Αποφεύγεται η άσκοπη χρήση αντιβιοτικών
- Αναγνωρίζεται έγκαιρα η συμμετοχή του ήπατος και του σπλήνα
- Προλαμβάνονται επιπλοκές
Θεραπευτική αντιμετώπιση (σύμφωνα με διεθνείς οδηγίες)
Η λοιμώδης μονοπυρήνωση είναι ιογενής νόσος και δεν απαιτεί αντιβιοτικά, εκτός αν συνυπάρχει δευτερογενής μικροβιακή λοίμωξη.
Η θεραπεία είναι κυρίως υποστηρικτική και περιλαμβάνει:
- Αντιπυρετικά και αναλγητικά (παρακεταμόλη ή ιβουπροφαίνη)
- Καλή ενυδάτωση
- Ξεκούραση
- Μαλακή διατροφή σε περιπτώσεις έντονου πονόλαιμου
Σε περιπτώσεις έντονης διόγκωσης των αμυγδαλών με δυσκολία στην κατάποση ή στην αναπνοή, μπορεί να χορηγηθεί για μικρό διάστημα κορτιζόνη, σύμφωνα με τα διεθνή θεραπευτικά πρωτόκολλα.
Εξάνθημα μετά από χορήγηση Augmentin (αμοξικιλλίνη/κλαβουλανικό) στη λοιμώδη μονοπυρίνωση
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στη χορήγηση αντιβιοτικών τύπου αμοξικιλλίνης (όπως το Augmentin) σε ασθενείς με λοιμώδη μονοπυρήνωση. Σύμφωνα με διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες (NHS και αμερικανικά πρωτόκολλα), η χορήγηση αμοξικιλλίνης ή αμπικιλλίνης σε ασθενείς που πάσχουν από EBV συνδέεται πολύ συχνά με την εμφάνιση εκτεταμένου μακροπαπυλώδους εξανθήματος.
Το εξάνθημα αυτό:
- Εμφανίζεται συνήθως λίγες ημέρες μετά την έναρξη του αντιβιοτικού
- Δεν αποτελεί κλασική αλλεργία τύπου αναφυλαξίας
- Οφείλεται σε ανοσολογική αντίδραση που σχετίζεται με τη λοίμωξη από EBV
- Μπορεί να καλύψει μεγάλο μέρος του σώματος και να ανησυχήσει ιδιαίτερα τους γονείς
Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι πρόκειται για φαρμακευτικό εξάνθημα που σχετίζεται με τη νόσο και όχι απαραίτητα για μόνιμη αλλεργία στην πενικιλίνη. Παρ’ όλα αυτά, η εμφάνιση του αποτελεί λόγο διακοπής του φαρμάκου και επανεκτίμησης από παιδίατρο.
Για τον λόγο αυτό, όταν υπάρχει υποψία λοιμώδους μονοπυρήνωσης, αποφεύγεται η εμπειρική χορήγηση Augmentin, καθώς αυξάνει σημαντικά την πιθανότητα εμφάνισης του χαρακτηριστικού εξανθήματος χωρίς να προσφέρει όφελος στη θεραπεία μιας ιογενούς λοίμωξης.
Σημαντικές οδηγίες για παιδιά και εφήβους
Η διόγκωση του σπλήνα είναι συχνή κατά τη διάρκεια της νόσου και αυξάνει τον κίνδυνο τραυματισμού του.
Για τον λόγο αυτό συνιστάται:
- Αποφυγή έντονης σωματικής δραστηριότητας
- Αποφυγή αθλημάτων επαφής
- Περιορισμός έντονης άσκησης για τουλάχιστον 3 εβδομάδες από την έναρξη της νόσου (ή περισσότερο, ανάλογα με την κλινική εικόνα)
Πιθανές επιπλοκές
Οι περισσότερες περιπτώσεις εξελίσσονται ομαλά, όμως σπανιότερα μπορεί να εμφανιστούν:
- Σημαντική διόγκωση αμυγδαλών με απόφραξη αεραγωγού
- Ηπατική δυσλειτουργία
- Ρήξη σπλήνα
- Παρατεταμένη κόπωση
Πότε χρειάζεται ιατρική εκτίμηση
Είναι σημαντικό να εξετάζεται το παιδί ή ο έφηβος όταν υπάρχει:
- Πολύ υψηλός πυρετός για πολλές ημέρες
- Δυσκολία στην αναπνοή ή στην κατάποση
- Έντονη καταβολή
- Πόνος στην αριστερή άνω κοιλία (πιθανή ένδειξη σπληνικής συμμετοχής)
Η σωστή παρακολούθηση και καθοδήγηση από τον παιδίατρο βοηθά στην ασφαλή ανάρρωση και στην πρόληψη επιπλοκών.