Εκκριτική ωτίτιδα ή μέση ωτίτιδα με υγρό

Εκκριτική ωτίτιδα (Υγρό στο αυτί) – Σύγχρονη προσέγγιση βάσει NICE (National Institute for Health and Clinical Excellence – UK) & διεθνών οδηγιών

Τί είναι η εκκριτική ωτίτιδα?

 Η εκκριτική ωτίτιδα (Otitis Media with Effusion – OME), γνωστή και ως “υγρό στο αυτί” ή “glue ear”, είναι η συλλογή υγρού μέσα στο μέσο αυτί χωρίς σημεία οξείας λοίμωξης. Προκαλείται κυρίως από δυσλειτουργία της ευσταχιανής σάλπιγγας, η οποία δεν αερίζει σωστά το αυτί.

Το αποτέλεσμα είναι παροδική βαρηκοΐα αγωγιμότητας, συνήθως ήπια έως μέτρια, που όμως μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την καθημερινότητα και την ανάπτυξη του παιδιού. 

Η κατάσταση είναι εξαιρετικά συχνή στην παιδική ηλικία, ιδιαίτερα μεταξύ 2-6 ετών.

Πως καταλαβαίνουμε ότι ένα παιδί έχει υγρό στο αυτί?

Η μείωση της ακοής είναι ουσιαστικά το βασικό και συχνά το μοναδικό σύμπτωμα. 

Επειδή δεν υπάρχει πάντα πόνος ή πυρετός, η εκκριτική ωτίτιδα μπορεί να περάσει απαρατήρητη για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Οι γονείς συχνά παρατηρούν ότι το παιδί:

  • Δεν ανταποκρίνεται εύκολα όταν το φωνάζουν
  • Ζητά επαναλήψεις 
  • Δυναμώνει την τηλεόραση 
  • Φαίνεται αφηρημένο ή “στον κόσμο του”
  • Δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί 

Μερικές φορές θεωρείται λανθασμένα ότι:

  • “Δεν προσέχει”
  • “Αγνοεί επίτηδες”
  • ‘Έχει πρόβλημα συμπεριφοράς”

Στα μεγαλύτερα παιδιά μπορεί να υπάρχουν:

  • Αίσθημα βουλωμένων αυτιών
  • Μεταβαλλόμενη ακοή από μέρα σε μέρα
  • Ήπιος πόνος ή ενοχλήσεις
  • Θόρυβοι στα αυτιά 

Τα συμπτώματα συχνά επιδεινώνονται μετά από κρυολογήματα και βελτιώνονται το καλοκαίρι.

Τι προβλήματα μπορεί να προκαλέσει?

Σύμφωνα με NICE και διεθνείς παιδο-ΩΡΛ οδηγίες, η επιμονή βαρηκοΐα μπορεί να επηρεάσει:

Σε παιδιά προσχολικής ηλικίας:

  • Ανάπτυξη λόγου και ομιλίας
  • Επικοινωνία 
  • Συμπεριφορά (ευερεθιστότητα, απομόνωση)

Σε παιδιά σχολικής ηλικίας:

  • Σχολική επίδοση
  • Συγκέντρωση 
  • Αυτοπεποίθηση 
  • Κοινωνική ένταξη

Τι συμβαίνει με το υγρό τελικά?

Στη μεγάλη πλειοψηφία των περιπτώσεων, το υγρό υποχωρεί από μόνο του.

Βάσει NICE:

  • Πολλά επεισόδια υποχωρούν μέσα σε 4-6 εβδομάδες 
  • Σε αρκετά παιδιά μπορεί να επιμείνει για μήνες
  • Όσο παραμένει, γίνεται πιο παχύρρευστο και κολλώδες 

Για αυτό συστήνεται αρχικά η περίοδος παρακολούθησης (“watchful waiting”)

Τι μπορεί να συμβεί αν μείνει για καιρό?

Η παρατεταμένη παρουσία υγρού μπορεί να οδηγήσει σε:

  • Επιμονή βαρηκοΐα
  • Καθυστέρηση λόγου
  • Δυσκολίες μάθησης
  • Δομικές αλλοιώσεις στο τύμπανο και στο μέσο αυτί (συμφύσεις, εισολκές)

Σε πιο προχωρημένες περιπτώσεις μπορεί να απαιτηθούν πιο συνθέτες επεμβάσεις στο μέλλον. 

Αντιμετώπιση σύμφωνα με NICE guidelines

1.  Συντηρητική παρακολούθηση (πρώτη επιλογή)

Οι διεθνείς οδηγίες τονίζουν ότι η πρώτη γραμμή αντιμετώπισης είναι. η αναμονή και παρακολούθηση για περίπου 3 μήνες, εφόσον δεν υπάρχουν σοβαρά προβλήματα ομιλίας ή ανάπτυξης. 

Πρακτικά μέτρα που μπορεί να βοηθήσουν:

  • Ρινοπλύσεις με φυσιολογικό ορό
  • Μάσημα τσίχλας (σε μεγαλύτερα παιδιά)
  • Φούσκωμα μπαλονιων
  • Συσκευές αυτοδιάνοιξης της ευσταχιανής (π.χ. Otovent – εγκεκριμένη από NICE – https://www.nice.org.uk/advice/mib59)
  • Κολύμπι κυρίως σε θαλασσινό νερό 

Οι μέθοδοι αυτές βοηθούν στη βελτίωση της λειτουργίας της ευσταχιανής σάλπιγγας. 

Συσκευή Otovent

2. Πότε χρειάζεται χειρουργείο?

Εάν το υγρό επιμένει πάνω από 3 μήνες και συνοδεύεται από:

  • Σημαντική βαρηκοΐα
  • Καθυστέρηση λόγου
  • Μαθησιακές δυσκολίες
  • Προβλήματα συμπεριφοράς 

τότε προτείνεται:

Μυριγγοτομή και τοποθέτηση σωληνίσκων αερισμού (grommets)

Πρόκειται για μικρή και ασφαλή επέμβαση που:

  • Απομακρύνει το υγρό
  • Αποκαθιστά την ακοή άμεσα
  • Αερίζει το μέσο αυτί

Πάνω από 70-80% των παιδιών παρουσιάζουν σαφή βελτίωση.

Θεραπείες που ΔΕΝ συνιστώνται (NICE CG60 – ισχυρή σύσταση – www.nice.org.uk/cg60)

 

Οι παρακάτω παρεμβάσεις δεν έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικές και δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται:

1. Αντιβιοτικά

(π.χ. Amoxil, Augmentin, Zinadol, Ceclor, Procef, Pricefil, Klaricid, Claripen, Zythromax, Rifadin, Ciproxin, Ceftoral)

2. Αντιισταμινικά

(π.χ. Xozal, Aerius, Claritine, Bilaz, Bilargen)

3. Αποσυμφορητικά

(π.χ. Otrivin, Ronal, Dexa-Rhinaspray, Vibrocil, Nasosyn)

4. Ρινικά ή συστηματικά κορτικοστεροειδή

(π.χ. Medrol, Soldesanil, Nasonex, Flixotide, Aurid, Pulmicort, Avamys, Mometasone)

5. Ομοιοπαθητική

6. Κρανιακή οστεοπαθητική

7. Βελονισμός

8. Προβιοτικά / διατροφικές παρεμβάσεις 

9. Ανοσοδιεγερτικά

10. Μασάζ

Η χρήση τους επιβαρύνει το παιδί χωρίς πραγματικό όφελος.

Πρακτική βοήθεια στο σπίτι

  • Μιλάμε καθαρά και από κοντά
  • Αποφεύγουμε θόρυβο (π.χ. τηλεόραση) όταν του μιλάμε
  • Βεβαιωνόμαστε ότι μας κοιτάζει
  • Επαναλαμβάνουμε ή εξηγούμε απλά 
  • Δείχνουμε κατανόηση

Η ακοή μπορεί να αλλάζει από μέρα σε μέρα

Στο σχολείο : Ο δάσκαλος πρέπει να ενημερωθεί για τη βαρηκοία. Το παιδί τοποθετείται σε μπροστινό θρανίο και όταν ο δάσκαλος του απευθύνεται πρέπει να είναι ορατός και κατανοητός.

Πρακτική βοήθεια στο σχολείο

  • Ενημέρωση δασκάλου
  • Θέση σε μπροστινό θρανίο
  • Ο δάσκαλος να μιλά κοιτώντας το παιδί
  • Καθαρή άρθρωση 

Οδηγίες για παιδιά με σωληνίσκους αερισμού

  • Προσοχή στις βουτιές σε πισίνα / θάλασσα
  • Στο μπάνιο: βαμβάκι με βαζελίνη στο αυτί
  • Αν εμφανιστούν:
        • πόνος
        • νέα βαρηκοΐα
        • έκκριση

→ χρειάζεται νέα εξέταση 

Μπορεί να ξαναεμφανιστεί?

Μετά την πτώση των σωληνίσκων:

  • 70-80% δεν ξαναπαρουσιάζουν πρόβλημα 
  • Μικρό ποσοστό μπορεί να χρειαστεί νέα τοποθέτηση 

Πιο συχνά σε παιδιά με:

  • Συχνές ιώσεις / παιδικό σταθμό
  • Αλλεργική ρινίτιδα
  • Υπερτροφία αδενοειδών εκβλαστήσεων
  • Οικογενειακό ιστορικό 
  • Έκθεση σε παθητικό κάπνισμα
  • Έντονες αλλεργίες
  • Σύνδρομο Down
  • Λυκόστομα

Σημαντικό μήνυμα προς τους γονείς 

Η εκκριτική ωτίτιδα είναι πολύ συχνή και συνήθως παροδική.

Το σημαντικότερο δεν είναι ο πόνος – αλλά η ακοή και η επίδραση της στην ανάπτυξη του παιδιού. 

Με σωστή παρακολούθηση και όταν χρειάζεται κατάλληλη παρέμβαση, η αποκατάσταση είναι πλήρης στις περισσότερες περιπτώσεις. 

Ποιές είναι οι έγκυρες πηγές για αναζήτηση περισσότερων πληροφοριών?